Βιοκλιματική Αρχιτεκτονική

Σάββατο, 08 Αύγουστος 2009 13:05 Συντάχθηκε απο τον/την kathimerini.gr

H ποιότητα ζωής σ' ένα βιοκλιματικό σπίτι δεν συγκρίνεται με αυτήν του συμβατικού, όσα μηχανήματα κι αν έχουμε εφοδιαστεί για να το φωτίζουμε, να το αερίζουμε, να το ζεσταίνουμε, να το κρυώνουμε.

Eκτός αυτού συμμετέχουμε στον αγώνα των λογικών ανθρώπων για βιώσιμο περιβάλλον, καθώς ο κτιριακός τομέας στην Eυρώπη ευθύνεται για το 40% των εκπομπών CO2. H βιοκλιματική αρχιτεκτονική είναι ένας νέος τρόπος να μιλήσουμε για το παραδοσιακό οικοδομείν: «εκμετάλλευση» του ήλιου, του αέρα, του νερού και της γης.Eίναι εφικτό; Πόσο κοστίζει; Aφορά μόνο τα καινούργια σπίτια; Mπορεί να εφαρμοστεί και σε δημόσια κτίρια;

Τι;Eνα βιοκλιματικό κτίριο στο κέντρο της πόλης; Eίναι δυνατόν να γίνει κάτι τέτοιο ανάμεσα στις πολυώροφες πολυκατοικίες της Αθήνας; Πώς μπορεί ένα σπίτι να βελτιώνει το μικροκλίμα όταν τα γύρω του, αδικημένα από την κατασκευή τους, δημιουργούν μιαν αποπνικτική ατμόσφαιρα; Συζητώντας όλα αυτά, αναζητούσαμε με τον Βαγγέλη το σπίτι της οικογένειας Βέη πίσω από τον πύργο των Αθηνών. Περιμέναμε να μας τραβήξει την προσοχή κάτι απροσδιόριστα περίεργο στην όψη του, οπότε δεν κοιτάξαμε τη διεύθυνση και φυσικά… προσπεράσαμε το σπίτι χωρίς να το καταλάβουμε. Η μυθολογία προλαβαίνει πάντοτε την πραγματικότητα. Το διαπίστωσα γι' ακόμα μια φορά.Οι απορίες μου όμως δεν είχαν λυθεί ακόμα. Αντίθετα, τα ερωτήματα πλήθαιναν όσο περιεργαζόμουν το χώρο καθισμένη στο σαλόνι περιμένοντας την ιδιοκτήτρια και σχεδιάστρια του σπιτιού αρχιτέκτονα Κατερίνα Βέη - Σπυροπούλου Hμουν στον πρώτο όροφο και ο ήλιος έφτανε στο βάθος του ορόφου. Απέναντί μου η κουρτίνα της τραπεζαρίας δεν κατάφερνε να περιορίσει το φως. Πίσω μου σειρές από μικρά παράθυρα σε μια εσοχή του τοίχου και ακριβώς δίπλα μου μια μικρή αυλή με λουλούδια. Απ' ό,τι έμαθα αργότερα, η κυριαρχία του φωτός μαζί με την αίσθηση ότι βρίσκεται κανείς στην εξοχή, ενώ είναι μερικά μόλις μέτρα μακριά από την οδό Μιχαλακοπούλου, είναι τα στοιχεία που εκπλήσσουν κάθε επισκέπτη.

Την αίσθηση αυτή βοηθάει η θέα από το τεράστιο μπέντζαμιν που φαίνεται στον δεύτερο όροφο. Πλησίασα τα μεγάλα φυτά που υψώνονταν λουσμένα στον ήλιο ανάμεσα σε δύο γυάλινους τοίχους. Ανακάλυψα ότι το μπέντζαμιν έφτανε περίπου στα 5 μέτρα ακολουθώντας το εσωτερικό αίθριο μέχρι τον πέμπτο όροφο. «Εδώ είναι το θερμοκήπιο», μας εξηγεί η οικοδέσποινα. «Τις μέρες που είχε 4 βαθμούς έξω, το θερμοκήπιο έφτανε τους 38ο. Ανοίγοντας κάποια από τα εσωτερικά παράθυρα, είχαμε... μια σόμπα σε όλο το σπίτι».

Η μικρή ζούγκλα μέσα στο θερμοκήπιο είναι και αυτή προϊόν της βιοκλιματικής μελέτης; «Αυτό ήταν μια ευχάριστη έκπληξη και για μας. Η ζέστη και η υγρασία που φυλακίζονται ανάμεσα στις δύο τζαμαρίες βοήθησαν τα φυτά να αναπτυχθούν γρήγορα. Μέσα σε τρία - τέσσερα χρόνια, τα μεγαλύτερα είχαν φθάσει το ταβάνι..»Η έννοια του χρόνου μπήκε στην κουβέντα και έτσι έμαθα ότι το σπίτι σχεδιάστηκε το 1979 και η οικογένεια με τα δυο παιδιά τους μετακόμισε εκεί το 1985. Hταν από τα πρώτα κτίρια που η κυρία Σπυροπούλου έφτιαξε με τη λογική της βιοκλιματικής αρχιτεκτονικής. «Δεν ξεκίνησα να σχεδιάζω βιοκλιματικά σπίτια. Εκεί οδηγήθηκα από την ανάγκη να λύσω τα προβλήματα σε εξοχικές κατοικίες που παρουσίαζαν μεγάλα προβλήματα υγρασίας το χειμώνα που έμεναν κλειστά. Eτσι για πρώτη φορά άφησα μεγάλα παράθυρα στο νότιο μέρος ενός σπιτιού για να μπαίνει ο ήλιος το χειμώνα. Το αποτέλεσμα ήταν ότι το σπίτι αυτό δεν παρουσίασε ξανά πρόβλημα υγρασίας. Τώρα πια ο βιοκλιματικός σχεδιασμός έρχεται αυτόματα από τη στιγμή που προσπαθώ να εκμεταλλευτώ τις δυνατότητες που μας παρέχει ο ήλιος και ο αέρας.»

40% οικονομία στη θέρμανση και «καλός αέρας»

Η επιτυχία στην κατασκευή του δικού της σπιτιού πιστοποιήθηκε και από τις μετρήσεις που έκανε το 1986 το Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης. Eτσι υπάρχουν επίσημες ενδείξεις ότι το σπίτι έχει 40% οικονομία στη θέρμανση και πολύ καλό αερισμό. Στο τελευταίο βοήθησε το εσωτερικό αίθριο μπροστά από το θερμοκήπιο που εκμεταλλεύεται την κίνηση των αερίων μαζών και μεταφέρει τον θερμό αέρα σε όλο το σπίτι. «Δεν είναι μόνον αυτό», επεμβαίνει η κυρία Σπυροπούλου «το αίθριο μας βοηθάει να επικοινωνούμε πιο άνετα και να μην έχουμε την αίσθηση της απομόνωσης». Πραγματικά σε ένα σπίτι που εκτείνεται σε πέντε ορόφους τα μεγάλα εσωτερικά ανοίγματα μοιάζουν απαραίτητα για την άμεση επαφή μεταξύ των κατοίκων του σπιτιού.

Πώς γεννήθηκε η ιδέα για ένα βιοκλιματικό σπίτι στο κέντρο της πόλης. «Κατ' αρχήν οι λόγοι ήταν οικονομικοί. Τότε η περιοχή αυτή ήταν υποβαθμισμένη και τα οικόπεδα φτηνά. Ηταν επίσης και μια πρόκληση να κάνεις μέσα στην πόλη ένα τέτοιο σπίτι. Το οικόπεδο ήταν μικρό αλλά διαμπερές και αυτό βοηθούσε». Oσο για το σπίτι… σιγά σιγά ανακάλυπταν τις χάρες του. Η πρώτη θετική εντύπωση ήταν το άπλετο φυσικό φως και ο ήλιος στο βορειότερο σημείο του κτιρίου. Με τον πρώτο μεγάλο καύσωνα «μας έκανε εντύπωση ότι το σπίτι ήταν πολύ ευχάριστο στην αίσθηση χωρίς να χρησιμοποιούμε κλιματιστικό. Ακόμα και το βράδυ μπορούσες να κοιμηθείς πολύ άνετα, ανοίγοντας τα σωστά παράθυρα για να δημιουργείς ρεύματα αέρα.»

Μείωση των λογαριασμών στο 60%

Τα οικονομικά πλεονεκτήματα έγιναν αντιληπτά πολύ αργότερα. «Kάποια στιγμή καταλάβαμε ότι παρ' όλο που μένουμε σε ένα σπίτι 200 τετραγωνικών, πληρώναμε τους ίδιους λογαριασμούς με το προηγούμενο που ήταν 120 τετραγωνικά». Πώς προκύπτει αυτό; Μα πολύ απλά. Χρησιμοποιώντας μόνο παθητικά συστήματα θέρμανσης (το θερμοκήπιο και τον τοίχο τρομπ). Οταν έχει κρύο με ήλιο, τα καλοριφέρ ανάβουν μόνο το βράδυ, ενώ όταν δεν έχει ήλιο γύρω στις 3 - 4 το μεσημέρι.

Ακόμα και η ιδιαιτερότητα της θέσης έχει πολλά αντισταθμιστικά οφέλη. Eνα από τα μεγάλα πλεονεκτήματά του είναι ότι σε συμφιλιώνει με τις εποχές. Ενώ θεωρητικά στην πόλη δεν μπορείς να βλέπεις μέσα από το διαμέρισμα την κίνηση του ήλιου τον χειμώνα και το καλοκαίρι, εμείς αισθανόμαστε ότι παρακολουθούμε τις εποχές παρ' όλο που βρισκόμαστε μέσα σε κεντρικό σημείο της πόλης».

Eχετε σκεφτεί να αλλάξετε κάτι στη λογική του σπιτιού για να το κάνετε πιο εύχρηστο ή πιο φιλικό; «Οχι, στη λογική δεν θα άλλαζα τίποτα. Εκείνο που δεν θα έκανα στις κατοικίες που σχεδιάζω, με την εμπειρία του δικού μου σπιτιού, ήταν να βάλω συστήματα που απαιτούν τη συμμετοχή του κατοίκου καθημερινά ή εβδομαδιαία. Τέτοιες παρεμβάσεις στο δικό μας δεν χρησιμοποιήθηκαν ποτέ. Εμείς ανοίγουμε τα εξωτερικά παράθυρα του θερμοκηπίου την άνοιξη και τα κλείνουμε το φθινόπωρο και αντίστοιχα ανοίγουμε κάποια εσωτερικά παράθυρα το χειμώνα. Αυτό που, επίσης, δεν θα έκανα ξανά ήταν να χρησιμοποιήσω φτηνά υλικά στους σκελετούς των γυάλινων επιφανειών. Με τα χρόνια θέλουν συντήρηση και τελικά κοστίζει περισσότερο».

Πώς επηρέασαν την καθημερινότητά σας οι νέες συνθήκες ζωής; «Πέρα από το γεγονός ότι είναι πολύ ευχάριστο να ζεις και να δουλεύεις σε ένα τόσο φωτεινό χώρο, εμείς αποκτήσαμε και κάποιες νέες συνήθειες που κατέληξαν να είναι ευχάριστες. Αρχίσαμε, για παράδειγμα, να ασχολούμαστε με την κηπουρική. Και στο προηγούμενο σπίτι είχαμε φυτά αλλά έπειτα από πολλά χρόνια στις βεράντες παρέμεναν μικρά. Εδώ στο θερμοκήπιο αναπτύσσονται πολύ γρήγορα και έχουμε πολύ περισσότερους ελεύθερους εξωτερικούς χώρους σκορπισμένους σε όλους τους ορόφους οπότε ένα παρτεράκι ή μερικές γλάστρες φαίνονταν απαραίτητες. Ετσι, η κηπουρική έχει γίνει ένα από τα αγαπημένα χόμπι μας».

www.kathimerini.gr